Cre: Bệnh viện Nguyễn Tri Phương
Link: https://www.facebook.com/share/p/1BbP44GxrQ/
hành trình chuyển dịch quan trọng trong sự phát triển cá nhân: từ Định hướng vị thế (Status-oriented) sang Định hướng năng lực (Competence-oriented)
Đây là quá trình xây dựng Niềm tin vào năng lực bản thân (Self-efficacy) dựa trên thực tế thay vì những ảo tưởng của bản ngã.
Carl Rogers, nhà tâm lý học nhân văn, cho rằng sự bất hạnh bắt nguồn từ khoảng cách quá lớn giữa Cái tôi lý tưởng (Ideal Self) và Cái tôi thực tế (Real Self).
- Ảm ảnh hào quang: Khi còn trẻ, chúng ta dễ bị dẫn dắt bởi những kỳ vọng xã hội (Cái tôi lý tưởng), dẫn đến việc tiêu tốn năng lượng để “diễn” một vai diễn thay vì “sống” một thực tại.
- Sự giải huyền (Disillusionment): Trưởng thành thực sự bắt đầu khi ta dám đối diện với các dữ kiện thực tế về năng lực của mình, thay vì đắm chìm trong các kịch bản tự tôn hoặc tự ti vốn đều là những biến dạng của Cái tôi giả tạo (False Self).
Một trong những khám phá thú vị của tâm lý học là Khả năng tự điều chỉnh (Self-regulation) dựa trên việc hiểu rõ giới hạn.
- Biết mình (Self-awareness) vs. Thu mình (Withdrawal): Biết mình là xác định được “biên giới” năng lực hiện tại để biết cần phải “đẩy” ở đâu. Thu mình là sự rút lui do sợ thất bại.
- Sức bật từ chiều sâu: Khi bạn ngừng dàn trải sự quan tâm theo chiều rộng (địa vị, danh xưng) và tập trung vào chiều sâu (kỹ năng cốt lõi), bạn đang tối ưu hóa nguồn lực tâm trí. Sự ổn định tâm lý nảy sinh khi bạn biết chắc chắn mình có thể xử lý được việc gì với độ tin cậy bao nhiêu.
Trong tâm lý học xã hội, Giá trị thực (Intrinsic Value) tạo ra một dạng quyền lực không lời nhưng có sức ảnh hưởng cực lớn.
- Vốn tâm lý (Psychological Capital): Người kỹ sư hạ tầng trong ví dụ của bạn sở hữu một loại “vốn” không thể bị lạm phát: Sự tin cậy.
- Hành động là thông điệp: Khi kết quả công việc của bạn tự lên tiếng, bạn không còn mắc kẹt trong nhu cầu phải Thao túng ấn tượng (Impression Management). Bạn được tự do khỏi gánh nặng của việc “phải tỏ ra thành công”.
Trưởng thành không khiến bạn nhỏ bé lại; nó giúp bạn trở nên Vững chãi hơn. Bằng cách chấp nhận giới hạn của bản thân trong hiện tại, bạn thực sự mở ra cánh cửa để vượt qua chúng trong tương lai. Năng lực thật sự chính là sự giao thoa giữa trí tuệ thực tế và lòng kiên trì không vụ lợi.
Đừng hỏi thế giới cần danh xưng gì ở bạn, hãy hỏi bạn có thể mang lại giá trị thực nào mà không ai có thể thay thế. Bởi vì cuối cùng, tâm trí ta chỉ thực sự bình yên khi nó được neo đậu vào những gì có thật.